An Toàn Khi Sử Dụng Xe Nâng Tay: Quy Tắc Cho Người Vận Hành

An toàn khi sử dụng xe nâng tay thường bị xem nhẹ vì thiết bị chạy bằng sức người và tốc độ thấp. Thực tế, các sự cố như kẹt chân dưới càng, hàng đổ khi nâng, xe trượt trên dốc hoặc va vào người đi bộ vẫn xảy ra, và hậu quả có thể nghiêm trọng vì pallet nặng hàng trăm đến hàng nghìn kilogam.

Vì sao cần coi trọng an toàn khi dùng xe nâng tay

Xe nâng tay đơn giản nên ai cũng nghĩ mình biết dùng. Chính sự chủ quan này dẫn đến các lỗi như nâng hàng quá tải, đẩy xe khi tầm nhìn bị che, hoặc để tay chân dưới pallet.

Ba nhóm rủi ro hay gặp nhất là chấn thương do kẹt hoặc va chạm, đổ hàng do pallet mất cân bằng và hỏng thiết bị do dùng sai cách. Đa số đều tránh được nếu người vận hành tuân theo vài nguyên tắc cơ bản và xe được kiểm tra đúng lúc. Đó cũng là nền tảng của mọi quy định an toàn khi sử dụng xe nâng tay trong kho.

Những việc cần làm trước khi vận hành

Một lượt kiểm tra ngắn trước ca làm việc giúp loại bỏ phần lớn nguy cơ. Các thao tác vận hành cơ bản được trình bày cụ thể trong hướng dẫn vận hành xe nâng tay.

Kiểm tra xe

Quan sát khung, càng và tay kéo xem có cong, nứt hoặc lỏng bulong không. Thử nâng hạ không tải: càng phải lên đều, hạ êm và không tự tụt. Kiểm tra bánh có quay trơn, không vỡ hoặc kẹt dây, nilon. Không dùng xe khi thấy rò dầu rõ rệt hoặc càng không giữ được độ cao.

Kiểm tra pallet và hàng hóa

Pallet cần chắc, không gãy ván hoặc mục. Hàng phải được xếp ổn định, buộc hoặc quấn màng co nếu dễ đổ, và khối lượng không vượt tải định mức ghi trên nhãn xe. Trọng tâm hàng nên nằm gần giữa hai càng. Đây là điều kiện cơ bản để an toàn khi sử dụng xe nâng tay với tải nặng.

Kiểm tra lối đi

Nhìn trước lộ trình: nền có trơn dầu, nước hoặc vật cản không, đường có đủ rộng, góc khuất có gương hoặc người hỗ trợ hay không. Dọn các vật cản nhỏ có thể làm kẹt bánh trước khi đẩy.

Nguyên tắc an toàn khi sử dụng xe nâng tay lúc nâng và di chuyển hàng

Khi đã sẵn sàng, hãy thực hiện theo các nguyên tắc sau.

  • Đưa cả hai càng vào sâu trong pallet và nâng vừa đủ cao để bánh pallet không chạm sàn, thường chỉ vài centimet.
  • Không nâng bằng một càng hoặc nâng lệch, vì pallet dễ nghiêng và đổ.
  • Giữ càng thấp khi di chuyển, chỉ nâng cao khi cần xếp lên kệ hoặc lên xe.
  • Đi bộ với tốc độ vừa phải, đứng ở vị trí nhìn được phía trước và không chạy theo xe.
  • Giữ khoảng cách với người xung quanh và ra tín hiệu khi đi qua giao lộ hoặc góc khuất.
  • Hạ xe từ từ bằng cách gạt van xả nhẹ nhàng, không buông cần đột ngột.
  • Dừng xe ở nơi bằng phẳng và hạ càng xuống sàn khi nghỉ.
Công nhân đeo găng tay vận hành xe nâng tay trong kho
Người vận hành nên đeo găng tay và giày bảo hộ khi làm việc với xe nâng tay.

Việc nên làm và không nên làm

Bảng dưới tóm tắt nhanh các nguyên tắc quan trọng nhất để in dán ở khu vực để xe.

Nên làm Không nên làm Lý do
Kiểm tra xe trước mỗi ca Dùng xe khi đang rò dầu, tụt càng Xe hỏng có thể hạ bất ngờ
Nâng bằng cả hai càng, vào sâu pallet Nâng bằng một càng hoặc lệch pallet Pallet nghiêng, dễ đổ hàng
Giữ càng thấp khi di chuyển Đẩy xe khi càng nâng cao Trọng tâm cao, dễ lật và che tầm nhìn
Chở đúng tải định mức Chở quá tải hoặc xếp quá cao Phớt, khung hỏng nhanh và mất an toàn
Đặt tay, chân ngoài vùng càng và pallet Để tay chân dưới pallet hoặc càng Tránh kẹt, dập chân tay
Hạ càng xuống sàn khi nghỉ Để hàng treo trên càng, bỏ xe lơ lửng Càng có thể tụt gây tai nạn
So sánh việc nên làm và không nên khi vận hành xe
Việc nên làm và không nên khi vận hành xe.

Xử lý các tình huống nguy hiểm thường gặp

Có hai tình huống làm tăng rủi ro rõ rệt, cần chú ý hơn bình thường.

Đường dốc và cầu dẫn

Xe nâng tay cơ không có phanh đủ mạnh cho dốc lớn. Hãy hạn chế dùng xe chở nặng trên dốc, nếu bắt buộc thì chọn dốc thoải, nền khô, đi chậm và có người hỗ trợ ở vị trí an toàn. Không đứng phía trước xe khi xuống dốc, không để xe tự trôi và không dừng giữa dốc khi đang có tải.

Hàng cao, lệch tâm hoặc cồng kềnh

Hàng xếp cao làm trọng tâm tăng, che tầm nhìn và dễ đổ khi gặp gờ hoặc vào cua. Hãy giảm chiều cao xếp, chằng buộc cẩn thận và đi chậm. Với hàng dài, lệch tâm hoặc không đều, nên có người dẫn đường hoặc chia nhỏ để bảo đảm ổn định. Với kho thường chở hàng cao hoặc đi dốc, chọn đúng tải trọng và kiểu dáng từ đầu khi mua xe nâng tay cũng là cách giảm rủi ro.

Trang bị bảo hộ và yêu cầu với người vận hành

Người vận hành cần sức khỏe tốt, được hướng dẫn cơ bản và hiểu giới hạn tải của xe. Không giao xe cho người chưa được hướng dẫn hoặc đang mệt mỏi, mất tập trung. Muốn biết xe chịu được bao nhiêu, hãy xem cách chọn xe nâng tay theo tải trọng và luôn chở dưới mức định mức.

  • Giày bảo hộ mũi thép hoặc mũi cứng để tránh chấn thương khi bánh hoặc càng đè lên chân.
  • Găng tay để tránh kẹt, xước tay khi thao tác với tay kéo và pallet.
  • Áo phản quang hoặc quần áo dễ nhận biết ở nơi nhiều phương tiện qua lại.
  • Mũ bảo hộ khi làm việc gần kệ cao hoặc khu vực có hàng treo.
  • Không đeo vật dài, rộng như dây, khăn có thể vướng vào tay kéo hoặc bánh xe.
Bốn loại trang bị bảo hộ cho người vận hành
Trang bị bảo hộ cơ bản cho người vận hành.

Những thói quen sai gây mất an toàn trong kho

Nhiều tai nạn đến từ những thói quen tưởng nhỏ nhưng lặp lại hằng ngày. Hãy nhắc nhở và loại bỏ các thói quen sau.

  • Đứng hoặc ngồi lên pallet, lên xe để đi nhờ: Xe không được thiết kế để chở người, dễ trượt hoặc lật.
  • Dùng xe để kéo, húc hoặc cạy pallet: Làm cong càng, hỏng bánh và có thể làm hàng văng ra.
  • Đưa càng vào pallet gãy ván, mục: Pallet có thể sập khi nâng.
  • Để xe chắn lối đi hoặc cửa thoát hiểm: Gây vướng và nguy hiểm khi có sự cố.
  • Vừa đẩy xe vừa dùng điện thoại: Mất tập trung, dễ va vào người và vật cản.
  • Không báo khi xe có lỗi: Người sau dùng tiếp có thể gặp sự cố bất ngờ.

Bảo quản xe sau ca làm việc

An toàn không dừng lại khi xe hết ca. Cuối ca, hãy hạ càng xuống thấp hẳn, đưa tay kéo về vị trí an toàn và đậu xe ở khu vực quy định, không chắn lối đi hoặc cửa thoát hiểm. Lau sạch bụi, dầu bám và kiểm tra nhanh các vết rò dầu, bánh và bulong.

Xe nên được để nơi khô ráo, tránh mưa nắng trực tiếp, và định kỳ bảo dưỡng theo lịch. Xe có dấu hiệu hư hỏng cần gắn biển báo và đưa đi sửa, tuyệt đối không để người khác lấy dùng khi chưa khắc phục. Bạn có thể tham khảo lịch bảo dưỡng định kỳ theo tuần, tháng và quý trong bài hướng dẫn riêng.

Danh sách sáu việc cần làm khi kết thúc ca
Sáu việc cần làm khi kết thúc ca.

Để an toàn khi sử dụng xe nâng tay, người vận hành cần giữ ba thói quen là kiểm tra trước ca, tuân thủ tải trọng và cách nâng, bảo quản đúng sau ca. Nếu kho đang cần rà lại thiết bị cho đúng yêu cầu an toàn, đội ngũ Sumilift có thể cùng bạn xem xét cấu hình xe phù hợp.